Passende follow up beeldvorming in oncologische richtlijnen is een voorbeeld van Less is More avant la lettre.
Tijdens het Less is More symposium van het landelijke programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) op 10 september jl. stond de vraag centraal: welke zorg voegt daadwerkelijk waarde toe voor de patiënt, en welke zorg kunnen we verantwoord verminderen of achterwege laten? Over deze vraag werd het gesprek aan gegaan aan een tafel van medisch specialisten, waaronder radioloog Jet Quarles van Ufford, en met koningin Máxima.
Radiologie als gids in de zorg
Radiologie draagt op eigen initiatief en door deelname aan projecten van andere medisch specialismen bij aan het beantwoorden van de vraag: waar kan beeldvormend onderzoek (CT, MRI) na een behandeltraject minder in aantal of frequentie plaatsvinden zonder risico's voor de patiënt of die de controles voor de patiënt zelfs minder belastend maakt? De noodzaak van deze Less is More beweging ligt in betere zorg voor patiënten, maar ook in het omgaan met een groeiende vraag naar beeldvormende diagnostiek en de zorgcapaciteit die daar niet in meegroeit (#krapaciteit).
Passende follow-up bij oncologie
Het NVvR project Passende follow-up beeldvorming in oncologische richtlijnen is een Less is More project avant la lettre. Multidisciplinaire richtlijnen bevatten soms aanbevelingen voor beeldvorming zonder dat duidelijk is of dit leidt tot gezondheidswinst of tot een efficiëntere zorg. In dit project wordt systematisch de onderbouwing van aanbevelingen in drie oncologische richtlijnen geëvalueerd ten aanzien van radiologische follow-up, qua frequentie en duur. Met betrokken specialismen wordt het gesprek gevoerd over passende radiologische diagnostiek en wordt een onderbouwd advies geformuleerd voor een verbetering van deze modules, die kan worden ingebracht bij de need-for-update fase van clusters. Binnenkort komt het rapport van dit project in de commentaarfase.
Minder zorg kan méér opleveren
Less is More gaat niet simpelweg over minder zorg. Het gaat over betere, passende zorg: zorg die aantoonbaar waarde toevoegt en aansluit bij wat de patiënt nodig heeft. Het verminderen van niet-passende zorg kan patiënten onnodige belasting, onzekerheid en vervolgonderzoeken besparen. Tegelijkertijd ontstaat er ruimte voor patiënten bij wie diagnostiek of behandeling wél noodzakelijk is.
Binnen het programma Less in More werken zeventien projectgroepen aan het terugdringen van bestaande zorg die nog in richtlijnen is opgenomen, maar voor patiënten weinig of geen meerwaarde heeft. Bij een handvol van deze projecten is radiologie betrokken en draagt een radioloog bij aan de benodigde kennis en expertise om richtlijnen aan te passen. Over het project om het aantal CT-onderzoeken na de behandeling van nierkanker te verminderen is onlangs een nieuwsbericht verschenen van de betrokken onderzoeker.
Niet alles hoeft in beeld
Passende beeldvorming vraagt om een zorgvuldige afweging: het juiste onderzoek, op het juiste moment, voor de juiste patiënt — en geen onderzoek wanneer dat niet nodig is. Of kort gezegd: niet alles hoeft in beeld.
In 2025 schreef Jet Quarles van Ufford, destijds voorzitter NVvR, hierover al een prikkelende column in MemoRad: Niet alles wat moet, kan. De boodschap is nog steeds actueel. Door samen kritisch te kijken naar wat werkelijk nodig is, houden we radiologische capaciteit beschikbaar voor patiënten bij wie beeldvorming er écht toe doet.
Meer informatie